IFS (Internal Family Systems)

Psychologia złożoności wewnętrznej. Praktyka przywództwa od środka.

Na czym polega IFS?

IFS wychodzi z prostego, a zarazem radykalnego założenia: ludzka psychika nie jest jednorodna. Każdy z nas składa się z wielu części — strategii, impulsów, reakcji i ról, które powstały, by chronić system, umożliwiać działanie, przetrwanie i rozwój.

IFS:

• nie patologizuje żadnej części,
• nie walczy z emocjami,
• nie próbuje „naprawiać” człowieka.

Zamiast tego uczy przywracania przywództwa Ja (Self) — stanu obecności, klarowności i współczucia, z którego możliwa jest integracja, a nie kontrola.

Dlaczego IFS działa?

Bo nie upraszcza człowieka.

• łączy umysł, ciało i emocje,
• respektuje złożoność układu nerwowego,
• pracuje z doświadczeniem, a nie tylko narracją.

Dlatego metoda zyskała szczególne uznanie w Dolinie Krzemowej, w środowiskach liderów, founderów i organizacji technologicznych, gdzie liczą się głębia, skuteczność i realna zmiana, a nie wieloletnie procesy bez przełożenia na działanie. Z drugiej strony, IFS jest coraz częściej stosowany w edukacji, we wsparciu dzieci, młodzieży i marginalizowanych grup.

Rozmowy o IFS:

Tim Ferriss × Richard Schwartz

Andrew Huberman × Richard Schwartz

IFS jako praktyka przywództwa

IFS to nie tylko metoda terapeutyczna. To model przywództwa od środka.

• uczy rozpoznawania wewnętrznych napięć zamiast ich tłumienia,
• umożliwia podejmowanie decyzji z miejsca obecności, nie reaktywności,
• pozwala pracować z konfliktem bez przemocy — także wewnętrznej.

Dlaczego ciesielstwo?

Atomy zamiast pikseli

Większość liderów spędza dni w świecie abstrakcji: spreadsheetów, prezentacji, wirtualnych spotkań. Praca z drewnem to powrót do materialności — do świata, w którym rzeczy mają ciężar, fakturę i zapach. Gdzie efekt pracy można dotknąć, a nie tylko zobaczyć na ekranie. Ten kontakt z fizyczną rzeczywistością przywraca równowagę między dwoma typami uwagi, o których pisze McGilchrist — i pozwala odzyskać poczucie zakorzenienia, którego nie da żaden dashboard.

Namacalny efekt

W pracy koncepcyjnej rezultaty są często odroczone, rozproszone, trudne do uchwycenia. Przy drewnie cykl jest krótki i konkretny: zaczynasz z surowym materiałem, kończysz z gotowym przedmiotem. To doświadczenie kompletności — rzadkie w świecie, gdzie projekty ciągną się miesiącami, a sukces bywa kwestią interpretacji. Namacalny efekt własnej pracy buduje sprawczość i daje satysfakcję, której nie zastąpi żaden KPI.

Materiał, który uczy

Drewno jest twarde, ale i elastyczne. Stawia opór, ale wybacza błędy. Można je naprawić, przeszlifować, zacząć od nowa. To dobra metafora pracy nad sobą — i dobra szkoła cierpliwości. Drewno wymaga uważności: trzeba czytać słoje, rozumieć strukturę, dostosować siłę do materiału. Nie da się go zmusić przemocą — ale odpowiada na precyzję i wytrwałość.

Praca ramię w ramię

Ciesielstwo tradycyjne to z natury praca zespołowa. Belki trzeba podnosić we dwóch, konstrukcje wymagają koordynacji, wspólnego rytmu. To inna jakość relacji niż spotkanie online — tu współpraca jest fizyczna, konkretna, natychmiastowa. Buduje się zaufanie przez wspólny wysiłek, nie przez deklaracje.

Ciało w działaniu

Praca fizyczna aktywuje inne obszary mózgu niż praca umysłowa. Angażuje układ przywspółczulny, wspiera regulację emocji, buduje obecność w ciele. Dla mężczyzn, którzy żyją głównie "od szyi w górę", to szansa na integrację — na doświadczenie siebie jako całości, nie tylko jako umysłu rozwiązującego problemy.

Tradycja i narzędzia

Używamy tradycyjnych narzędzi ciesielskich: dłut, heblów, pił ręcznych. Nie dlatego, że są efektywniejsze — ale dlatego, że wymagają obecności. Elektronarzędzie wykonuje pracę za ciebie; narzędzie ręczne wymaga współpracy między twoją ręką, okiem i materiałem. Ta triada — człowiek, narzędzie, drewno — istnieje od tysięcy lat. Wchodząc w nią, wchodzisz w coś większego niż ty sam.

Neuronauka i uwaga

Wymogi współczesnej pracy i współczesnego świagta często odbierają nam najcenniejszy zasób: uwagę Prof. Iain McGilchrist, fellow All Souls College (Oxford), psychiatra, specjalista od neuroobrazowania mózgu i autor fundamentalnych książek, The Master and His Emissary: The Divided Brain and the Making of the Western World oraz The Matter with Things: Our Brains, Our Delusions, and the Unmaking of the World, pokazuje, że jakość uwagi decyduje o tym, jak postrzegamy świat, siebie i innych. Dla lewej półkuli mózgu charakterystyczna jest uwaga wycinkowa, która traktuje to, co znajduje się w jej polu, jako rzeczy do użycia. Uwaga związana z prawą półkulą jest uwagą holistyczną, która pozwala nam odnaleźć się w świecie, odzyskać poczucie sensu, radości i piękna.

Paradoks polega na tym, że im bardziej potrzebujemy uwagi całościowej, tym bardziej wymagana jest od nas uwaga wycinkowa. Nasza uwaga więc staje się obsesyjnie skupiona na wynikach, a potem rozproszona w świecie wirtualnych mediów. Ten typ uwagi może sprzyjać skuteczności, ale daje co najwyżej chwilowe, a nie prawdziwe spełnienie. Nie da nam ani poczucia przynależności, ani szczęścia.

Badania pokazują, że aktywności twórcze i manualne, praca z ciałem i uważnością, sprzyjają harmonizacji dwóch półkul mózgowych i dwóch typów uwagi:

• wspierają neuroplastyczność mózgu,
• aktywują układ przywspółczulny (regeneracja),
• budują rezerwy poznawcze,
• wzmacniają autonomię, samoświadomość i regulację emocjonalną,
• ułatwiają pracę z napięciem i stresem.

Dobrostan i sens w drugiej połowie życia

Arthur Brooks, profesor Harvard Business School i Harvard Kennedy School, w książce Odkrywanie nowej mocy. W poszukiwaniu spełnienia, harmonii i celu w drugim rozdziale życia (From Strength to Strength) pokazuje, że druga połowa życia wymaga zmiany wewnętrznej strategii.

Brooks łączy dane z neuronauki, psychologii pozytywnej i ekonomii behawioralnej, pokazując, że tożsamość oparta wyłącznie na sile, rywalizacji i osiągnięciach z czasem przestaje działać.

Transformacja polega na przejściu od siły do mądrości, od kontroli do relacji, od maksymalizacji wyników do integracji sensu, od gromadzenia do przekazywania. Druga połowa życia może być czasem największego wpływu, spełnienia i harmonii, jeśli zostanie przeżyta świadomie.

Dlaczego praca grupowa?

• procesy integracyjne przyspieszają,
• części uczą się relacji, nie izolacji,
• Ja (Self) wzmacnia się poprzez rezonans i świadectwo innych.